Biegunka? Jak szybko sobie pomóc, a nie zaszkodzić.

Dyskomfort jelitowy a substancje niepożądane w przewodzie pokarmowym

Współczesny człowiek każdego dnia styka się z wieloma substancjami pochodzącymi z żywności, wody i środowiska. Większość z nich organizm przetwarza i usuwa dzięki naturalnym mechanizmom ochronnym. Zdarza się jednak, że spożyty posiłek zawiera drobnoustroje, ich toksyny albo inne niepożądane składniki, które mogą wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Reakcją organizmu może być między innymi dyskomfort jelitowy, ból brzucha, nudności, wymioty lub biegunka. Objawy te nie zawsze oznaczają zatrucie pokarmowe, ale jeżeli są nasilone, utrzymują się przez dłuższy czas albo towarzyszy im gorączka, krew w stolcu lub oznaki odwodnienia, wymagają konsultacji z lekarzem.

Co robić w przypadku dyskomfortu jelitowego?

Sposób postępowania powinien zależeć od przyczyny i nasilenia dolegliwości. Podstawą jest odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz lekkostrawna dieta dostosowana do samopoczucia.

W przypadku biegunki lub wymiotów szczególnie ważne jest uzupełnianie wody i elektrolitów. Płyny najlepiej przyjmować często, w niewielkich porcjach. Nie należy natomiast traktować produktów żywnościowych ani suplementów jako zamiennika diagnostyki lub leczenia zaleconego przez lekarza.

Jedną z grup materiałów opisywanych w kontekście przewodu pokarmowego są sorbenty jelitowe, nazywane również enterosorbentami. Ich właściwości wynikają ze zdolności do wiązania wybranych substancji na powierzchni materiału.

Na czym polega sorpcja?

Sorpcja jest procesem fizykochemicznym, w którym cząsteczki jednej substancji zostają związane przez inną. Gdy proces zachodzi przede wszystkim na powierzchni materiału, mówi się o adsorpcji.

Na właściwości sorpcyjne wpływają między innymi:

• wielkość cząstek,
• stopień rozdrobnienia,
• powierzchnia sorpcyjna,
• porowatość materiału,
• budowa chemiczna powierzchni,
• powinowactwo do określonych cząsteczek.

Z tego powodu różne sorbenty mogą wykazywać odmienne zdolności wiązania poszczególnych substancji. Nie należy więc zakładać, że wszystkie materiały sorpcyjne działają w identyczny sposób.

Drobnodyspersyjny dwutlenek krzemu

Drobnodyspersyjny, inaczej drobnodyspergowany, dwutlenek krzemu to materiał o bardzo wysokim stopniu rozdrobnienia. Oznacza to, że składa się z bardzo małych cząstek, które łącznie tworzą dużą powierzchnię dostępną do kontaktu z innymi substancjami.

Wysoki stopień rozdrobnienia przekłada się na dużą powierzchnię sorpcyjną, a tym samym na wysoką zdolność sorpcyjną materiału. Na jego powierzchni mogą być wiązane wybrane niepożądane substancje obecne w świetle przewodu pokarmowego.

Właściwości te zależą jednak od parametrów konkretnego surowca, między innymi jego czystości, wielkości cząstek, sposobu otrzymywania oraz charakterystyki powierzchni. Dlatego sama obecność dwutlenku krzemu nie wystarcza do oceny jego zdolności sorpcyjnych.

Sorbenty oparte na dwutlenku krzemu

Materiały sorpcyjne oparte na drobnodyspersyjnym dwutlenku krzemu bywają zaliczane do nowoczesnych enterosorbentów. Ich cechą charakterystyczną jest połączenie wysokiego stopnia rozdrobnienia z dużą powierzchnią sorpcyjną.

Nie należy jednak przypisywać im automatycznie działania leczniczego ani zakładać, że zastępują właściwe postępowanie medyczne. Mogą być rozpatrywane jako materiały o określonych właściwościach fizykochemicznych, których zastosowanie powinno pozostawać zgodne z przeznaczeniem konkretnego produktu i informacjami podanymi przez producenta.

Naturalne mechanizmy usuwania niepożądanych substancji

Organizm posiada własne mechanizmy przetwarzania i usuwania zbędnych produktów przemiany materii oraz substancji pochodzących z otoczenia. Uczestniczą w nich między innymi wątroba, nerki, przewód pokarmowy i układ oddechowy.

Z tego względu określenia takie jak „detoks” czy „oczyszczanie organizmu” należy traktować ostrożnie. Nie oznaczają one jednego, jasno zdefiniowanego procesu, który można wywołać za pomocą pojedynczego składnika. Podstawą dbania o prawidłowe funkcjonowanie organizmu pozostają zróżnicowana dieta, nawodnienie, aktywność fizyczna, sen oraz ograniczanie kontaktu z czynnikami szkodliwymi.

Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarska?

Z lekarzem należy skontaktować się szczególnie wtedy, gdy:

• dolegliwości są silne lub szybko się nasilają,
• wymioty uniemożliwiają przyjmowanie płynów,
• pojawiają się objawy odwodnienia,
• występuje wysoka gorączka,
• w stolcu pojawia się krew,
• występuje silny lub narastający ból brzucha,
• objawy dotyczą małego dziecka, osoby starszej, kobiety w ciąży lub osoby przewlekle chore.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani indywidualnych zaleceń medycznych.